| WIEK XVII - ideaologia złotej wolności w Polsce cz.1 |
 |
 |
 |
|
10. ideologia złotej wolności w Polsce. a) Zasada demokracji szlacheckiej. Dominujący od połowy XVII w. pogląd, że Rzeczpospolita jest państwem doskonałym. Kształtował się on i utwierdzał w ideologii politycznej wraz ze wzrostem różnic w warstwie feudałów, wraz z emancypowaniem się całej klasy szlacheckiej od reszty społeczeństwa, oraz z rozwijaniem się dystansów społecznych i politycznych wewnątrz tej klasy. Wyrażały go m.in. szesnastowieczne teorie organiczne ( przede wszystkim, choć nie wyłącznie był to pogląd Stanisława Orzechowskiego ), głoszące, że doskonałość organizmu Rzeczpospolitej zasadza się na nierówności jej członków ( tj. grup społecznych ), z których jedne mają bardziej, inne mniej istotne znaczenie w funkcjonowaniu całości.· Wolność – identyfikowana z ogółem przywilejów stanu szlacheckiego – stała się naczelnym pojęciem politycznym, podstawową zasadą ustrojową, wytyczną działania, ideowym wsparciem utrzymania status quo. Pożywki ideowej dostarczał sarmatyzm, ideologia głosząca przewagę Polski nad innymi państwami oraz wyższość polskiej szlachty nad innymi klasami społecznymi. Polacy stworzyli jedyny w Europie model ustroju, który gwarantuje prawdziwy rozkwit wolności; porównywać go można co najwyżej z dawną republiką rzymską. Kształt polskiego państwa to rezultat najwyższej mądrości politycznej. · Doskonałość państwa chętnie ujawniano jako rezultat zwycięstwa szlachty nad innymi stanami, a tym samym nad królem. Powoływano się więc na przywileje, jakie za zasługi wobec państwa uzyskiwała szlachta od swych monarchów w ciągu wieków. Właśnie owe prawa stały się fundamentem ustroju i głównymi składnikami złotej wolności szlacheckiej. Pisarze polityczni okresu oligarchii na pierwszym miejscu stawiali zasadę równości wobec prawa wszystkich członków stanu szlacheckiego. W zasadzie tej widziano zabezpieczenie przed absolutyzm dominium króla oraz tamę dla emancypacji „starszej braci” magnackiej. Najnowsze:
Najstarsze:
|