| TERMIN PŁATNOŚCI |
 |
 |
 |
WSTĘP
Z przymusowego charakteru podatku wynika obowiązek uiszczenia należności podatkowej w odpowiedniej wysokości i w odpowiednim terminie. Nadejście terminu realizacji zobowiązania powoduje, że staje się ono wymagalne, a konsekwencja tego powstaje prawo wierzyciela do żądania zaspokojenia oraz obowiązek dłużnika spełnienia tego świadczenia. Z istoty stosunku zobowiązaniowego prawa podatkowego wynika, że termin jego realizacji musi by określony przez prawo.
Na rangę terminu płatności wskazuje wiele instytucji prawa podatkowego min.: zaległość podatkowa, odsetki za zwłokę, opłata prolongacyjna, odroczenie płatności podatku. Sam termin zapłaty podatku należy rozumieć jako okres, w którym powinno nastąpić spełnienie świadczenia podatkowego, przy czym początek tego terminu wyznacza moment powstania zobowiązania podatkowego, a koniec uzależniony jest od sposobu powstania zobowiązania podatkowego i sposobu w jaki zapłata ma nastąpić.
ROZDZIAŁ ITERMIN PŁATNOŚCI
W art. 47 ord.pod. wprowadzono zasadę, według której termin zapłaty podatku jest uzależniony od tego, w jaki sposób zobowiązanie powstało:
Źródło [1] Przy obliczaniu terminu płatności, zgodnie z art.12§1ord.pod., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się dzień następny po dniu lub dniach wolnych od pracy. Terminy określone w tygodniach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu(początek wtorek to koniec też wtorek). Terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi tego terminu, a gdyby takiego nie było w ostatnim dniu miesiąca. Terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi tego terminu, a gdyby takiego nie było- w dniu, który poprzedzały bezpośrednio ten dzień.[2] Minister Finansów może określić w drodze rozporządzenia terminy płatności poszczególnych podatków, zaliczek na podatek lub rat podatku, wskazując dzień, miesiąc i rok, w którym upływa termin płatności- art. 47§5 ord.pod., a może z tego uprawnienia skorzystać wyłącznie gdy terminy te nie są uregulowane ustawowo, w ramach regulacji poszczególnych podatków. Ponad to terminy płatności mogą być przez MF z uwagi na interes publiczny w drodze rozporządzenia przedłużane art.50 ord.pod. Sprecyzowanie momentu zapłaty jest niezbędne w wypadku stosowania takich form , gdy na operacje zapłaty składa się szereg czynności dłużnika, wierzyciela oraz banku bądź instytucji. Ordynacja za termin zapłaty uważa na podstawie art.60§1ord.pod. : - przy wpłacie gotówkowej w kasie organu podatkowego – dzień, w którym wręczenie to miało miejsce - przy wpłacie gotówki w kasie banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-pożyczkowej na rachunek organu podatkowego – dzień dokonania wpłaty gotówki do banku - przy wpłacie gotówki w kasie poczty na rachunek organu podatkowego – dzień wpłaty gotówki w placówce pocztowej - przy poborze podatku przez inkasenta lub płatnika – dzień poboru podatku przez płatnika lub inkasenta. W obrocie bezgotówkowym wchodzi w grę jedynie forma polecenia przelewu i tutaj dneim jest dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika lub jego rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.[3] Ciekawym rozwiązaniem na gruncie ordynacji podatkowej jest wprowadzony mocą art. 67a ord. pod. szczególny rodzaj ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego mianowicie przedłużenie i odroczenie terminu płatności, który jeszcze nie upłynął na wniosek podatnika. Dokonuje się ono w drodze indywidualnej decyzji wydanej przez organ podatkowy – ma ona charakter uznaniowy. W takiej sytuacji nowym terminem płatności jest dzień, w którym zgodnie z decyzją powinna nastąpić zapłata odroczonego podatku. Przesłankami odroczenia terminu jest ważny interes podatnika lub interes publiczny.[4] Obie przesłanki są kryteriami ocennymi, a ich ocena powinna być dokonywana przez organ podatkowy z uwzględnieniem granic zasad swobodnej oceny dowodów (zatem w oparciu o zobiektywizowane kryteria, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego oraz konstytucyjną zasadą państwa prawa wynikającą z artr.2 Konstytucji RP[5]) i podlega sądowej kontroli legalności w zakresie prawidłowości samego procesu oraz oceny prawidłowości dokonanej kwalifikacji stanu faktycznego.[6] Ordynacja podatkowa określa zakres przedmiotowy stosowania instytucji odroczenia terminów, jednak konstrukcja sprawia, że jest ona możliwa w odniesieniu do każdego terminu materialnoprawnego wynikającego z przepisów prawa podatkowego, z wyjątkiem: terminu przedawnienia prawa do wymiaru zobowiązania podatkowego, należności płatników lub inkasentów, terminów zwrotu nadpłaty podatku, terminu wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenia nadpłaty oraz wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty podatku, terminu wystawienia rachunku oraz terminu żądania wystawienia rachunku oraz terminu przechowywania rachunku.[7] Organem właściwym w I instancji do odraczania jest organ właściwy z zakresu prawa podatkowego.[8]W przypadku odroczenia terminu lub rozłożenia go na raty przestają obowiązywać terminy płatności z art.49ord.pod., a nowym terminem jest dzień, w którym zgodnie z decyzja organu podatkowego, powinna nastąpić zapłata odroczonego terminu płatności podatku lub raty. Do czasu odroczonego terminu płatności te nie stają się zaległością podatkową. Konsekwencją zaś niezapłacenia podatku lub raty w terminie odroczonym jest przyjęcie terminu płatności sprzed wydania decyzji o odroczeniu a zatem powstaje zaległość podatkowa, którą uznaje się od momentu pierwotnego terminu zapłaty – art. 49 ord.pod.[9] a zatem nalicza się odsetki za zwłokę już od dnia następującego po dniu upływu ustawowego terminu płatności aż do dnia faktycznego uregulowania zaległości.
[1] Dowgier R., Prawo podatkowe, DYFIN, Warszawa 2008, str.39 [2] Ofiarski Z., Prawo podatkowe, Lexis Nexis, Warszawa 2008, str. 146 [3] Brzeziński B., Kalinowski M., Masternak M., Morawski W., Ordynacja podatkowa – komentarz praktyczny, Ośrodek Doradztwa i Kształcenia Kadr sp. z.o.o., Gdańsk 2008, str. 60-61 [4] pojęcie „ważnego interesu podatnika” oraz „interesu publicznego” są tzw. klauzulami generalnymi, zwrotami normatywnie niezdefiniowanym. Dlatego zakres pojęć każdorazowo należy ustalać na gruncie danego stanu faktycznego – wyrok NSA z 8.09.2000r., IIISA 1836/99, Legali oraz wyrok NSA z 19.04.2002r., ISA/Ka 358/01, Legalis [5] Por. wyrok NSA z 7.11.2000r., I SA/Ka 1188/99, Legalis [6] Por. wyrok NSA z 10.11.2000r., IIISA 1584/99, Legalis
[7] Dzwonkowski H., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2008, CH Beck, str. 363-364 [8] Por. §15 ust.3 rozporządzenie MF z dnia 22.08.2005r. w sprawie właściwości organów podatkowych Dz.U. Nr 165, poz.1371 ze zm [9]Por. wyrok NSA z 16.11.2000r., I SA/Ka 550/99, Legalis
Normal 0 21
TERMIN PŁATNOŚCI, Z ALEGŁOŚCI PODATKOWE, ODSETKI ZA ZWŁOKĘ, OPŁATA PROLONGACYJNAWSTĘP
Z przymusowego charakteru podatku wynika obowiązek uiszczenia należności podatkowej w odpowiedniej wysokości i w odpowiednim terminie. Nadejście terminu realizacji zobowiązania powoduje, że staje się ono wymagalne, a konsekwencja tego powstaje prawo wierzyciela do żądania zaspokojenia oraz obowiązek dłużnika spełnienia tego świadczenia. Z istoty stosunku zobowiązaniowego prawa podatkowego wynika, że termin jego realizacji musi by określony przez prawo. Na rangę terminu płatności wskazuje wiele instytucji prawa podatkowego min.: zaległość podatkowa, odsetki za zwłokę, opłata prolongacyjna, odroczenie płatności podatku. Sam termin zapłaty podatku należy rozumieć jako okres, w którym powinno nastąpić spełnienie świadczenia podatkowego, przy czym początek tego terminu wyznacza moment powstania zobowiązania podatkowego, a koniec uzależniony jest od sposobu powstania zobowiązania podatkowego i sposobu w jaki zapłata ma nastąpić.
ROZDZIAŁ ITERMIN PŁATNOŚCI
W art. 47 ord.pod. wprowadzono zasadę, według której termin zapłaty podatku jest uzależniony od tego, w jaki sposób zobowiązanie powstało:
Źródło [1] Przy obliczaniu terminu płatności, zgodnie z art.12§1ord.pod., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się dzień następny po dniu lub dniach wolnych od pracy. Terminy określone w tygodniach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu(początek wtorek to koniec też wtorek). Terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi tego terminu, a gdyby takiego nie było w ostatnim dniu miesiąca. Terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi tego terminu, a gdyby takiego nie było- w dniu, który poprzedzały bezpośrednio ten dzień.[2] Minister Finansów może określić w drodze rozporządzenia terminy płatności poszczególnych podatków, zaliczek na podatek lub rat podatku, wskazując dzień, miesiąc i rok, w którym upływa termin płatności- art. 47§5 ord.pod., a może z tego uprawnienia skorzystać wyłącznie gdy terminy te nie są uregulowane ustawowo, w ramach regulacji poszczególnych podatków. Ponad to terminy płatności mogą być przez MF z uwagi na interes publiczny w drodze rozporządzenia przedłużane art.50 ord.pod. Sprecyzowanie momentu zapłaty jest niezbędne w wypadku stosowania takich form , gdy na operacje zapłaty składa się szereg czynności dłużnika, wierzyciela oraz banku bądź instytucji. Ordynacja za termin zapłaty uważa na podstawie art.60§1ord.pod. : - przy wpłacie gotówkowej w kasie organu podatkowego – dzień, w którym wręczenie to miało miejsce - przy wpłacie gotówki w kasie banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-pożyczkowej na rachunek organu podatkowego – dzień dokonania wpłaty gotówki do banku - przy wpłacie gotówki w kasie poczty na rachunek organu podatkowego – dzień wpłaty gotówki w placówce pocztowej - przy poborze podatku przez inkasenta lub płatnika – dzień poboru podatku przez płatnika lub inkasenta. W obrocie bezgotówkowym wchodzi w grę jedynie forma polecenia przelewu i tutaj dneim jest dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika lub jego rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.[3] Ciekawym rozwiązaniem na gruncie ordynacji podatkowej jest wprowadzony mocą art. 67a ord. pod. szczególny rodzaj ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego mianowicie przedłużenie i odroczenie terminu płatności, który jeszcze nie upłynął na wniosek podatnika. Dokonuje się ono w drodze indywidualnej decyzji wydanej przez organ podatkowy – ma ona charakter uznaniowy. W takiej sytuacji nowym terminem płatności jest dzień, w którym zgodnie z decyzją powinna nastąpić zapłata odroczonego podatku. Przesłankami odroczenia terminu jest ważny interes podatnika lub interes publiczny.[4] Obie przesłanki są kryteriami ocennymi, a ich ocena powinna być dokonywana przez organ podatkowy z uwzględnieniem granic zasad swobodnej oceny dowodów (zatem w oparciu o zobiektywizowane kryteria, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego oraz konstytucyjną zasadą państwa prawa wynikającą z artr.2 Konstytucji RP[5]) i podlega sądowej kontroli legalności w zakresie prawidłowości samego procesu oraz oceny prawidłowości dokonanej kwalifikacji stanu faktycznego.[6] Ordynacja podatkowa określa zakres przedmiotowy stosowania instytucji odroczenia terminów, jednak konstrukcja sprawia, że jest ona możliwa w odniesieniu do każdego terminu materialnoprawnego wynikającego z przepisów prawa podatkowego, z wyjątkiem: terminu przedawnienia prawa do wymiaru zobowiązania podatkowego, należności płatników lub inkasentów, terminów zwrotu nadpłaty podatku, terminu wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenia nadpłaty oraz wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty podatku, terminu wystawienia rachunku oraz terminu żądania wystawienia rachunku oraz terminu przechowywania rachunku.[7] Organem właściwym w I instancji do odraczania jest organ właściwy z zakresu prawa podatkowego.[8]W przypadku odroczenia terminu lub rozłożenia go na raty przestają obowiązywać terminy płatności z art.49ord.pod., a nowym terminem jest dzień, w którym zgodnie z decyzja organu podatkowego, powinna nastąpić zapłata odroczonego terminu płatności podatku lub raty. Do czasu odroczonego terminu płatności te nie stają się zaległością podatkową. Konsekwencją zaś niezapłacenia podatku lub raty w terminie odroczonym jest przyjęcie terminu płatności sprzed wydania decyzji o odroczeniu a zatem powstaje zaległość podatkowa, którą uznaje się od momentu pierwotnego terminu zapłaty – art. 49 ord.pod.[9] a zatem nalicza się odsetki za zwłokę już od dnia następującego po dniu upływu ustawowego terminu płatności aż do dnia faktycznego uregulowania zaległości.
ROZDZIAŁ IIZALEGŁOŚCI PODATKOWEPodatek niezapłacony w terminie jest zaległością podatkową, ma charakter obiektywny. Powstaje bowiem na skutek samego uchybienia terminu płatności wyznaczonego na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Dla powstania zaległości podatkowej bez znaczenia jest kryterium winy, zamiaru, woli czy wiedzy podmiotów stosunku prawnopodatkowego. Samo uchybienie terminowi płatności rodzi skutek w postaci powstania zaległości podatkowej bez względu na przyczynę, która wywołała taki stan rzeczy. Jest nią także niezapłacona w terminie rata lub zaliczka oraz należności niewypłacone z tych tytułów przez płatnika lub inkasenta- art.51§1 i 2 ord.pod. Ordynacja podatkowa na równi z zaległością podatkową traktuje również inne należności, np. nienależnie zwróconą nadpłatę czy też zwrot podatku – art. 52 ord.pod.
ROZDZIAŁ IIIODSETKI ZA ZWŁOKĘZ powstaniem zaległości podatkowej wiąże się obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę, które są świadczeniem odszkodowawczym za nieuprawnione korzystanie z cudzego kapitału. Powinny kompensować szkody wierzyciela z tego tytułu, jednak ich wysokość znacznie przewyższa wysokość odsetek ustawowych dlatego spełniają w stosunku do podatnika nie tylko funkcję odszkodowawczą i kompensacyjną ale również represyjną. Naliczane są automatycznie bo w sensie prawnym tworzy je stwierdzenie zaległości podatkowej. Na to, że są niezależne od możliwości płatniczych podatnika wskazuje teza wyroku, według którego : „zmiana sytuacji materialnej podatników nie czyni zasadnym zarzutu odnośnie odsetek wyliczonych na dzień wydania decyzji”. [10] W art.53 ord.pod. ustawodawca wprowadził trzy kategorie prawne, od których naliczane są odsetki za zwłokę. Są to : zaległości podatkowe, kwoty traktowane na równi z zaległościami podatkowymi oraz zaliczki na podatek. Natomiast w art.54 określa wyjątki od zasad naliczania odsetek za zwłokę za cały okres istnienia zaległości podatkowych i kwot traktowanych na równi z nimi Odsetki za zwłokę, co jest zasadą, nalicza samodzielnie podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia a jedynie wyjątkowo organ podatkowy (np. w odrębne decyzji wydanej na podstawie art.53a ord. pod.. W przypadku gdy dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, dokonana wpłatę organ podatkowy zalicza proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu zapłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę[11] – art. 55§2 i w tym zakresie wydaje stosowne postanowienie. Wysokość odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej zgodnie z przepisami o NBP, którą MF ogłasza w drodze obwieszczenia. W niektórych przypadkach ustawodawca, wskazanych w art. 54 ord. pod., uznał pobieranie odsetek za nieuzasadnione. W świetle tego przepisu nie nalicza się odsetek, np. w sytuacji, gdy ich wysokość nie przekracza trzykrotności wartości opłaty dodatkowej pobieranej przez „Pocztę Polską” za polecenie przesyłki listowej czy też w przypadku zawieszenia postępowania podatkowego z urzędu.
ROZDZIAŁ IVOPŁATA PROLONGACYJNA
Jest szczególnym rodzajem należności pieniężnej ponoszonej na rzecz Skarbu Państwa lun jednostki samorządu terytorialnego, przez podmiot, który uzyskał ulgę w spłacie zobowiązania podatkowego polegającą na odroczeniu terminu płatności lub rozłożeniu zapłaty podatku na raty albo odroczeniu lub rozłożeniu na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Opłata prolongacyjna jest obligatoryjna w przypadku ww. preferencji w zakresie podatków stanowiących dochód budżetu państwa, a fakultatywna w przypadku podatków stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to w praktyce, że pobieranie opłaty prolongacyjnej w przypadku udzielania ulg w spłacie podatków lokalnych wymaga wcześniejszego wprowadzenia opłaty oraz określenia jej wysokości (w granicach ustawowych) przez właściwą radę gminy. Istnieją jednak wyjątki od obligatoryjności ustalania opłaty prolongacyjnej stanowiących dochód budżetu państwa w przypadku klęski żywiołowej lub jeżeli wydanie decyzji następuje w związku z postępowaniem układowym lub na podstawie odrębnych ustaw.[12]Wysokość opłaty prolongacyjnej wynosi 50%, a w przypadku ulg w podatkach stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego, nie więcej niż 50% stawki odsetek za zwłokę. Opłata naliczana jest w decyzji przyznającej ulgę w spłacie przez organ podatkowy a ustala się ją od odraczanej lub rozkładanej na raty kwoty podatku lub zaległości podatkowej- bez odsetek za zwłokę. W §3 rozporządzeniu MF z dnia22.08.2005r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach – Dz.U. Nr 165, poz. 1373 określono wzór, na podstawie którego należy obliczać opłatę prolongacyjną: ( K x L x O x S) / 365 = OP + OPpz , gdzie K – kwota odroczonego lub rozłożonego na raty podatku, odroczonej lub rozłożonej na raty zaległości podatkowej L – liczba dni, na które odroczono termin płatności podatku lub zapłatę zaległości podatkowej bądź rozłożono na raty zapłatę podatku lub zaległości podatkowe O – stawkę odsetek za zwłokę w stosunku rocznym obowiązującym w dniu wydania decyzji S – stawkę opłaty prolongacyjnej OP – kwotę opłaty prolongacyjnej OPpz – kwotę opłaty prolongacyjne j po zaokrągleniu [1] Dowgier R., Prawo podatkowe, DYFIN, Warszawa 2008, str.39 [2] Ofiarski Z., Prawo podatkowe, Lexis Nexis, Warszawa 2008, str. 146 [3] Brzeziński B., Kalinowski M., Masternak M., Morawski W., Ordynacja podatkowa – komentarz praktyczny, Ośrodek Doradztwa i Kształcenia Kadr sp. z.o.o., Gdańsk 2008, str. 60-61 [4] pojęcie „ważnego interesu podatnika” oraz „interesu publicznego” są tzw. klauzulami generalnymi, zwrotami normatywnie niezdefiniowanym. Dlatego zakres pojęć każdorazowo należy ustalać na gruncie danego stanu faktycznego – wyrok NSA z 8.09.2000r., IIISA 1836/99, Legali oraz wyrok NSA z 19.04.2002r., ISA/Ka 358/01, Legalis [5] Por. wyrok NSA z 7.11.2000r., I SA/Ka 1188/99, Legalis [6] Por. wyrok NSA z 10.11.2000r., IIISA 1584/99, Legalis
[7] Dzwonkowski H., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2008, CH Beck, str. 363-364 [8] Por. §15 ust.3 rozporządzenie MF z dnia 22.08.2005r. w sprawie właściwości organów podatkowych Dz.U. Nr 165, poz.1371 ze zm [9]Por. wyrok NSA z 16.11.2000r., I SA/Ka 550/99, Legalis [10] Dauter B., Ordynacja podatkowa. Orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach podatkowych, Warszawa 2007, Lexis Nexis, por. wyrok NSA z 20.06.2001r., I SA/Gd 2073/98 Legalis [11] szczególe zasady naliczania odsetek określone zostały w rozporządzeniu MF z dnia22.08.2005r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach – Dz.U. Nr 165, poz. 1373. W §2 tego rozporządzenia określono wzór naliczania odsetek za zwłokę: (Kz x L x O) / 365 = On = Opz gdzie Kz - kwota zaległości, L – liczba dni zwłoki, O – stawka odsetek za zwłokę w stosunku rocznym, 365 – liczba dni w roku, On – kwota odsetek, Opz – kwota odsetek w przybliżeniu [12] art..3 ustawy z 18.04.2002r., o stanie klęski żywiołowej Dz.U. Nr 62, poz.558 ze zm. definiuje klęskę żywiołową jako katastrofę naturalną lub awarię techniczną. których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków (..) postępowanie układowe to postępowanie w rozumieniu art.554 ustawy z 28.02.2003r.-Prawo upadłościowe i naprawcze Najnowsze:
Najstarsze:
|