| Socjalizm i Nacjonalizm - marksizm cz.5 |
 |
 |
 |
|
e) Rola mas ludowych i jednostki w historii. Materializm historyczny zamierzał uporządkować dotychczasowe wyobrażenia o roli mas ludowych i jednostki w historii. Historia społeczeństw – stwierdzali oni – będąc historią następujących po sobie sposobów produkcji, musiała
być tym samym historią wytwórców dóbr materialnych, historią mas ludowych, ludu. Lud tworzy historię przede wszystkim dzięki temu, że produkuje dobra materialne, że pracą swą tworzy skarby kultury materialnej i duchowej, że zmianie narzędzia pracy i rozwija siły wytwórcze społeczeństwa.
Równocześnie jednak Marks i Engels nie mogli negować czy pomniejszać roli jednostki i jej wpływu na bieg wydarzeń historycznych. Im aktywniej masy ludowe uczestniczą w tych wydarzeniach – podnosili – tym bardziej palące staje się zagadnienie kierowania masami, tym większa jest rola przywódców, polityków, ideologów. Odrzucając idealistyczną koncepcję, głosząca, jakoby wybitne jednostki mogły dowolnie tworzyć historię, Marks i Engels uznali znaczenie inicjatywy poszczególnych jednostek, wybitnych działaczy , partii, organizacji, które umieją się związać z przodującą klasą, podnieść jej świadomość i wskazać właściwą drogę walki. Twórcy marksizmu z naciskiem podkreślali, że wybitne postacie pojawiają się z reguły w przełomowych chwilach narodu, wtedy kiedy na porządku stają nowe, wielkie zadania społeczne. Uznając znaczną rolę jednostek w procesie historycznym a nawet przyznając pewne znaczenie przypadkowości w dziejach, ostro zwalczali wszelkie teorie kultu jednostki jako koncepcje idealistyczne. e) Świadomość społeczna. Wreszcie marksizm nie mógł pominąć również problemu świadomości społecznej i jej miejsca w życiu społeczeństwa. Uznał społeczną świadomość za wytwór społecznego bytu, z produkt materialnego życia społeczeństwa. Ogłosił, że jaki jest byt społeczny ludzi, taka też jest ich świadomość społeczna, a więc idee i teorie polityczne, poglądy prawne, moralne, religijne, artystyczne i filozoficzne. Ideologia w społeczeństwie klasowym ma charakter klasowy. Podkreślał, że ideologią panującą w społeczeństwie jest zawsze ideologia klasy panującej pod względem ekonomicznym i politycznym. Najnowsze:
Najstarsze:
|