| Socjalizm i Nacjonalizm - anarchia cz.2 |
 |
 |
 |
|
c) Bakunin. Teoretyczne podstawy anarchizmu kolektywistycznego stworzył przede wszystkim Rosjanin, Michał A. Bakunin ( 1814 – 1876 ), aktywny działacz ruchu antydespotycznego. Teorię swego anarchizm u wyłożył w pracach: Bóg i państwo 1871, Niemieckie cesarstwo bata i rewolucja społeczna 1871, oraz Państwo i anarchia 1873 . Bakunin odrzucił tezę Proudhona o potrzebie utrzymania własności prywatnej, przeciwstawiając jej postulat kolektywizmu, tzn. uspołecznienia środków produkcji. Jego ideałem było połączenie jednostek w grupy wytwórcze, a tych z kolei w większe grupy terytorialne, któryby wspólnie prowadziły produkcję. W ślad za Saint – Kimonem żądał Bakinin zniesienia praw dziedziczenia własności. Od tego należałoby w ogóle rozpocząć proces rewolucji socjalnej. Zdaniem autora, można by w ten sposób osiągnąć ekonomiczne zrównanie wszystkich klas , jako ukoronowania pierwszego etapu na drodze do likwidacji własności indywidualnej w dalszej perspektywie. Oparciem dla tego programu była naiwna wiara „w naturalny instynkt społeczny ludzi.Ostatecznym rozwiązaniem kwestii społecznych byłoby dopiero zniesienie państwa. Państwo identyfikował zatem Bakunin z aparatem przemocy, wykluczając sytuację, w której ten aparat mógłby faktycznie reprezentować – w warunkach socjalistycznych w postaci dyktatury proletariatu – interesy mas. Urzeczywistnienie anarchio – kolektywistycznego społeczeństwa wyobrażał sobie Bakunin inaczej niż jego poprzednik, Proudhon. Odrzucał ideę stopniowania przemian; opowiadał się na natychmiastowym zniesieniem państwa. Wierzył w możliwość żywiołowego rozwoju rewolucji po wybuchu wywołanym przez tajną organizację spiskową. Rewolucję utożsamiał z terrorem. d) Kropotkin. Poglądy Bakunina legły z czasem u podstaw ideologii trzeciego nurtu anarchistycznego, tzw. anarchokomunizmu, który głosił połączenie zasady bezwzględnej wolności jednostki z ideą komunizmu gospodarczego. Przez gospodarczy komunizm rozumiano wspólną własność środków produkcji, jak i dóbr konsumpcyjnych. Twórcą tego kierunku był Piotr A. Kropotkin ( 1842 – 1921 ), rosyjski myśliciel i działacz polityczny, podobnie jak Bakunin długoletni więzień caratu. Kropotkin wyobrażał sobie przyszłe społeczeństwo jako związek wolnych, samorzutnie zrodzonych stowarzyszeń produkcyjnych. Sądził, że w stowarzyszeniach tych znajdzie urzeczywistnienie zasada zgodności interesów jednostki z interesami społecznymi. Podstawowymi zasadami współżycia społecznego w komunizmie miały być kolektywna prawa oraz wzajemna pomoc. Podobnie jak Bakunin, Kropotkin był pełen wiary w instynkt społeczny mas i ich zdolność do zorganizowania komunistycznego społeczeństwa. Inaczej jednak niż tamten widział taktykę walki o to społeczeństwo; protestował przeciwko akcjom terrorystycznym ii twierdził, że rewolucja społeczna musi być wpierw przygotowana przez propagandę i agitację wśród mas. e) Epigoni. Anarchizm wszędzie wyrażał gniew i nienawiść wobec coraz to nowych i bardziej wyrafinowanych form wyzysku, stosowanego przez burżuazyjne państwa. Działalność teoretyczna i w szczególności praktyczna anarchistów nie przyniosła jednak korzyści proletariatowi. Utopiom ich poglądów szedł tu o lepsze z praktyką terroru indywidualnego. Ofiarami dokonywanych przez anarchistów zamachów byli m.in. niemiecki cesarz Wilhelm I, prezydent Francji Marnot, król włoski Hubert. Prezydent Stanów Zjednoczonych McKinley. Terror kompromitował ideały socjalistyczne o prowokował władze państwowe do kontrakcji. W wielu państwach wydano specjalne ustawy uznające anarchistów za przestępców. Terror spotkał się z potępieniem ze strony socjalistów, socjalistów nawet budził sprzeciwy w łonie samych ugrupowań anarchistycznych. Najnowsze:
Najstarsze:
|