| Samorząd |
 |
 |
 |
|
SAMORZĄD Samorząd w ujęciu tradycyjnym – jest formą decentralizacji administracji albo administracją sprawowaną przez korporacje. → przepisy prawa powierzają wykonywanie administracji społecznościom lokalnym wyposażonym w osobowość prawną (określane jako korporacje albo związki publicznoprawne), a członkostwo z reguły jest przymusowe i automatycznie. → korporacja posiada kompetencje władcze, wynikające z Konstytucji i ustawo o samorządzie i wykonuje je w stosunku do swoich członków, czasem też innych osób. → Pogląd niektórych → samorząd jako podmiot władztwa, a działania samorządu jako działania administracji publicznej → w tym ujęciu administracja publiczna to administracja wykonywana przez państwo i jego organy (administracja rządowa) oraz wykonywana przez samorząd (administracja samorządowa). → Organy państwa mają kompetencje nadzorcze (określone przez prawo), co gwarantuje przestrzeganie prawa oraz promocję interesu publicznego w stosunku do interesów lokalnych (grupowych, zawodowych). → Samorząd dzieli się na: * terytorialny (zwany czasami powszechnym lub komunalnym) * specjalny – np. samorząd zawodowy, wyznaniowy, narodowościowy, gospodarczy. W Polsce: § samorząd gospodarczy – izby rolnicze, gospodarcze i rzemieślnicze → członkostwo dobrowolne, brak ustawowo określonych kompetencji, odesłanie do rozporządzenia Rady Ministrów → w praktyce utracił większość cech samorządu i stał się dobrowolnym stowarzyszeniem, wykonującym pewne funkcje administracji publicznej. § samorząd zawodowy – adwokacki, radców prawnych, notarialny, lekarski, lekarzy weterynarii, pielęgniarek i położnych, aptekarski, rzeczników patentowych, biegłych rewidentów oraz maklerów papierów wartościowych i doradców w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi → regulowany przez ustawy dotyczące danego samorządu. Członkowstwo obowiązkowe. § samorząd użytkowników niektórych zakładów użyteczności publicznej – studencki i uczniowski.
Ewolucja pojęcia samorządu: → lata 40’te i 50’te – zlikwidowano samorząd, jako związany z ustrojem kapitalistycznym. → po roku 1956 – pojawia się znowu, a w latach 60’tych szczególnie modne posługiwanie się tym słowem, ale za nim nie stała faktyczna decentralizacja, samorząd spółdzielczy (brak wykonywania funkcji administracyjnych) oraz samorząd robotniczy/załogi przedsiębiorstwa państwowego (udział załogi w kierowaniu przedsiębiorstwem) → to rozumienie samorządu to współudział obywateli w wykonywaniu pewnych funkcji o znaczeniu dla danej społeczności, ale nie wiązało się to z nadaniem osobowości prawnej. Ä w odpowiedzi na to luźne podejście do pojęcia samorządu powstała nowa definicja → Samorząd istnieje wtedy gdy możliwe jest wyłanianie organów przedstawicielskich, które wykonują zadania administracji publicznej. → znacznie szersze rozumienie niż tradycyjne.
→ Pojęcia „samorządność” i „organizacja samorządna” często służą jedynie podkreśleniu samodzielności instytucji, a z samorządem nie mają nic wspólnego. Najnowsze:
Najstarsze:
|