| Publiczne prawa podmiotowe |
 |
 |
 |
|
PUBLICZNE PRAWA PODMIOTOWE – konstrukcja ta jest wytworem XIX-wiecznej austriackiej i niemieckiej kultury prawnej → stworzona dla opisania relacji między obywatelem a administracją działającą władczo → założenie – nie tylko jednostka, ale i państwo jest związane prawem i jednostka może przeciwstawić tzw. władczej administracji pewne prawa, uzyskując sferę wolności od ingerencji administracji.* publiczne prawo podmiotowe – to wynikającą z prawa przedmiotowego możność określonego działania w stosunku do władzy publicznej, a gwarancją tej możności było prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego i obowiązek sądu uwzględnienia tej skargi w razie stwierdzenia naruszenia publicznego prawa podmiotowego → legitymacja do wniesienia skargi przysługiwała tylko posiadaczowi publicznego prawa podmiotowego (a nie interes prawny czy faktyczny) * 3 sytuacje (tzw. triada Bernatzika) jednostki w stosunku do administracji: → Posiadanie interesu faktycznego – gdy w obecnej lub przyszłej sytuacji odniesie ona bezpośrednią korzyść na skutek działań lub zaniechań organu administracji. Interes faktyczny nie jest prawnie chroniony i dopuszczalne jest jego nieuwzględnienie, co może jednak skutkować w sferze społecznej i politycznej. → Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym – organ jest zobowiązany przez prawo do rozpatrzenia go i uwzględnienia w miarę możliwości. Odmowa uwzględnienia jest dopuszczalna, pod warunkiem wskazania okoliczności uzasadniające odmowę. → Publiczne prawo podmiotowe – organ jest zobowiązany do postąpienia zgodnie z jego treścią, a w razie naruszenia tego prawa obywatel ma prawo wnieść skargę do sądu. Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego stanowiła w przeszłości istotę publicznego prawa podmiotowego. – W okresie II Rzeczpospolitej – prawo skargi do Najwyższego Trybunału Administracyjnego tylko w razie naruszenia publicznego prawa podmiotowego, ale wątpiono w możliwość stworzenia ogólnego pojęcia i kwestionowano jego przydatność → proponowano zastąpienie systemu publicznych praw podmiotowych, systemem obowiązków, a uprawnienie jest jego refleksem. – Socjalistyczna nauka – pomijano tę koncepcję (nadmiernie skomplikowana i zbędna) → teza o braku sprzeczności między interesami obywateli a interesem państwa (interesem społecznym). – Współcześnie – znów przedmiot zainteresowania, ale nie ma znaczenia praktycznego ze względu na oparcie instytucji strony postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego na pojęciu interesu prawnego * publiczne prawo podmiotowe – jest sytuacją obywatela ukształtowaną przez normę prawa administracyjnego, w której obywatel ten może skutecznie domagać się czegoś od państwa lub może w sposób niekwestionowany przez państwo coś uczynić realizując swój indywidualny interes → możność domagania się czegoś od państwa (istota publicznego prawa podmiotowego) – polega na tym, że treść stosunku prawnego zawiązanego między jednostką a organem administracji publicznej jest z góry ukształtowana przez prawo, a ponadto jednostka posiada określone uprawnienie wobec administracji. → celem postępowania administracyjnego jest jedynie skonkretyzowanie warunków realizacji prawa podmiotowego (zaspokojenie roszczenia) wypływającego z istniejącego wcześniej prawa podmiotowego. * Różnica między publicznym prawem podmiotowym a interesem prawnym to stopień ukształtowania sytuacji prawnej jednostki przez normę prawa – ppp powinno być na tyle skonkretyzowane, aby jego dochodzenie było możliwe w drodze zindywidualizowanego środka prawnego → jednoznaczne rozdzielenie to kwestia sporna. – publiczne prawo podmiotowe ≠ prawo przedmiotowe (norma prawa) → ppp jest wynikiem interpretacji normy prawa ze względu na jednostkę. – źródłem ppp jest norma prawna, ale nie każda norma prawna może być źródłem ppp → w normie sytuacja korzystna dla jednostki i obowiązek organu nie służący wyłącznie ochronie interesu publicznego. – przejawem ppp są uprawnienia podmiotu administrowanego, a nie obowiązki podmiotu administrowanego, a ewentualne obowiązki podmiotu administrowanego nie są treścią tego prawa, ale jego konsekwencją. – 2 rodzaje ppp: * negatywne prawa podmiotowe – możność żądania od administracji nie ingerowania w sprawy objęte treścią tego prawa; * pozytywne prawa podmiotowe – możność żądania od administracji przyznania określonych praw lub podjęcia wskazanych czynności. – odejście od XIX-wiecznej koncepcji: * neguje się/pomniejsza znaczenie prawa do uruchomienia aparatu sądowego w celu obrony ppp; * nie tylko materialnoprawny charakteru ppp → też tworzenie kategorii proceduralnych (formalnych) pp → możności spowodowania przez jednostkę wszczęcia postępowania administracyjnego i doprowadzenia w ten sposób do wydania aktu administracyjnego, bez przesądzenia o jego treści → wątpliwości gdyż możność żądania wszczęcia postępowania administracyjnego oraz udział w nim mieszczą się w ramach ochrony interesu prawnego, a nie są jednym z rodzajów ppp. – ppp a prawa człowieka – prawa człowieka mają publiczny charakter, ale mogą też odnosić się do sfery prywatnej (szersza kategoria); prawa człowieka przysługują tylko jednostkom i ich zrzeszeniom, a ppp wszystkim podmiotom administrowanym (węższa kategoria). Niektóre prawa człowieka nie wiążą się z istnieniem roszczenia, a ppp jest nierozerwalnie związane z prawem skargi. Najnowsze:
Najstarsze:
|