| Oświecenie - zasady roku 1789 cz.2 |
 |
 |
 |
|
b) Ideologia jakobinów. Wyrażały ją: konstytucja francuska z 1793 r. ( tzw. jakobińska ), wystąpienia na forum nowego, wybranego w powszechnym głosowaniu parlamentu – Konwentu Narodowego oraz konkretne środki działania przedsiębrane przez jakobińskich przywódców. Jakobini nie stanowili jednolitej grupy, podobnie jak drobnomieszczaństwo, którego reprezentantami się mienili. Najbardziej na lewicy uplasowali się tzw. hebertyści zwolennicy skrajnego terroru wobec kontrrewolucjonistów. Hebertyści żądali zastosowania radykalnych środków przeciwko spekulantom i paskarzom. Inaczej tzw. dantoniści, których głównym ideologiem i przywódcą był Georges Jacques Danton. Reprezentowali oni w ruchu jakobińskim prawicę. Powołując się na kryzys wewnętrzny i na trudną sytuację na frontach żądali złagodzenia terroru w stosunku do przeciwników politycznych i głosowali za jak najszybszym wszczęciem rokowań pokojowych. Między tymi dwiema orientacjami niejednokrotnie co do treści i zmiennymi w czasie – walczyli o miejsce najgłośniejsi przywódcy ruchu.: Jean Paul Marat, a po jego śmierci Maximilien Robespierre oraz Antojne Saint Just. Brutalna rozprawa z lewicą i prawicą sprawiła, że w latach 1793 – 1794 grupa Robespierr’a stała się największą siłą jakobinów i zarazem główną reprezentantką ich ideologii.Wymieniali zasady” równość, bezpieczeństwo, własność, gwarancje społeczne oraz prawo do oporu przeciwko uciskowi. Jakobińska równość polegać miała nie tylko na równości wobec prawa, ale także na tym, że każdy może korzystać z równych praw. Również pogląd na własność był mniej ogólnikowy. Robespierre pisał: Prawo wolności jest prawem każdego obywatela do korzystania z tej części dóbr, jaką mu gwarantuje ustawa i do rozporządzenia nimi. Prawo to jest ograniczone, jak każde inne, obowiązkiem szanowania praw innego. Przestała więc być własność prawem naturalnym człowieka; stawała się instytucją społeczną, tworzoną i swobodnie regulowaną przez państwo. Treść tej regulacji została związana prawnonaturalną zasadą, głoszącą, iż granica każdego prawa człowieka są prawami innego człowieka. Tym samym jakobini odrzucili tezę o świętości i nienaruszalności prawa własności. Oznajmiali, że państwo może – w drodze wydawania ustaw – określać rozmiary własności. Nie mieli nić przeciwko temu, by skonfiskować majątki politycznych przeciwników. Chcieli też przeciwstawiać się potwornemu bogaceniu nielicznych. Nie chodziło o równość majątków, lecz o upowszechnienie własności i złagodzenie skrajnych dysproporcji majątkowych. c) Ideologia bonapartyzmu. Bonapartyzm to nowa ideologia polityczna, choć bynajmniej nie przeciwstawna ideologii rewolucji mieszczańskiej. Napoleon ogłaszał się wykonawcą testamentu wielkiej rewolucji, szczodrze operował hasłami suwerenności ludu, równości i wolności i często deklarował negatywne stanowisko wobec ancien regime’u. Władzę swoją wywodził z woli narodu i wolą narodu tłumaczył jej rozmiar. Odcinał się skwapliwie od związków z arystokratycznymi salonami. Chętnie traktował siebie jako rzecznika interesów bogatego chłopstwa. Największym składnikiem tej doktryny był pogląd, że jednostka, przez lud powołana do sprawowania pełnej władzy, uosabia ten lud i jego wolę. Innym składnikiem bonapartyzmu było odrzucenie idei parlamentaryzmu jako organu władzy państwowej. Ponad parlamentem stoi rząd, z jego szefem na czele. Cesarz jest więc wodzem swego ludu. Do tej tezy będą później wracać różni ideologowie głoszący kult wodza narodu. Cechą bonapartyzmu było jednak połączenie apologii jednowładztwa z doktryną rewolucyjną; ideologia absolutyzmu sąsiadowała tu zasada zwierzchnictwa ludu. Najnowsze:
Najstarsze:
|