| Oświecenie - Rousseau cz.2 |
 |
 |
 |
|
UMOWA SPOŁECZNA. Autor nadał jej charakter konstrukcji idealnej, wzorca, który mógłby być podstawą prawidłowego zorganizowania społeczeństwa i aparatu państwowego. Szukał zatem takiej formuły umowy, która byłaby
zgodna z ludzkim poczuciem sprawiedliwości. Rousseau ostro krytykował szkołę prawa natury z Grocjuszem i Hobbesem na czele, uznając, że umowa prowadziła do oddania się ludu w niewolę, albo że zakładała dobrowolne zrzeczenie się wolności w zamian za obietnicę spokoju i bezpieczeństwa. Takie przypuszczenie jest niedorzeczne stwierdzał autor. Nie może być umowy, która daje korzyści tylko jednej stronie. Jest nonsensem podejrzewać lud, że dobrowolnie zrzekł się swych praw na rzecz jednostki lub jakiegoś innego ciała zbiorowego. Umowa przynosząca uszczerbek jednostce czy ludowi byłaby sprzeczna z naturą/
Treścią umowy społecznej, którą jednostki zawierają ze wszystkimi jest zupełne oddalenie się człowieka ze wszystkimi jego uprawnieniami całej społeczności; kiedy bowiem każdy oddaje się całkowicie, to wszyscy mają równą sytuację, a kiedy sytuacja jest równa; nikt nie ma interesu, aby uczynić ją uciążliwą dla innych. Istotą umowy jest zatem wolność wszystkich ludzi, jako podstawa wszelkiej wolności. Konstrukcja ta jest na wskroś egalitarna; umowa dotyczy wszystkich i wszystkich wiąże jednakowo. Człowiek oddaje wszystkim swe przywileje i dobra, ale otrzymuje je z powrotem w postaci chronionej przez prawo. Treścią umowy społecznej jest bowiem podkreślenie zasady suwerenności ludu. b) Zwierzchnictwo ludu. Istotną cechą suwerenności władzy ludu jest jej niezbywalność. Zwierzchnictwo ludu to wykonywanie woli powszechnej i nieodzowny warunek jej faktycznej realizacji. Wola powszechna zależy od zachowania wolności. Wolność jest niezbywalna, przeto niepodobna zrzec się także środków gwarantujących jej rzeczywiste utrzymanie. Tkwiła u Rousseau głęboko zakorzeniona tęsknota do demokracji bezpośredniej. Suwerenność ludu jest też niepodzielna. Rousseau odrzucał monteskiuszowski podział władz w państwie i występował przeciwko przedstawicielom szkoły prawa natury, głoszącym tezę o częściach składowych suwerenności. Wola powszechna nie może się odnosić do obiektu szczegółowego – każda ustawa powinna traktować obywateli zawsze jako członków całości; to jest gwarancją realizowania woli powszechnej. Istotną treścią suwerenności ludu jest jego wyłączność prawodawcza. Ustawa wyraża wole powszechną, stąd też tracą ważność, jeśli nie ustanowił ich lud we własnej osobie. Tylko wtedy bowiem lud zachowuje swoją wolność, jeżeli słucha jedynie samego siebie. Najnowsze:
Najstarsze:
|