| Kapitalizm - od Kongresu Wiedeńskiego do Manifestu komunistycznego |
 |
 |
 |
|
1. Od Kongresu Wiedeńskiego do Manifestu komunistycznego ( 1815-48) a) Systematyka doktryn. 1) Doktryny reakcyjne, głoszące konieczność restauracji stosunkówfeudalnych tam, gdzie zostały one już obalone. oraz utrzymanie ich w krajach, które znajdowały się w przededniu burżuazyjnej rewolucji. Teoretycznymi podstawami, wspierającymi ich program były m.in. swoista romantyczna historiozofia, pojęcie narodu jako organicznej więzi pokoleń, romantyczny solidaryzm, kultu stanowego i absolutnego państwa, wreszcie skrajny katolicyzm. 2) Doktryny kompromisu z przemianami burżuazyjnymi, dostrzegając konieczność ustępstw wobec kapitalizmu i mieszczaństwa, ale opowiadające się za utrzymaniem reform w ramach państwa starego typu i przy utrzymaniu gospodarczych pozycji starych grup rządzących. Celem tego nurtu było osiągnięcie takiego kompromisu, który by utrzymywał przewagę elementów feudalnych. Punktem wyjścia była tu obawa przed rewolucyjnym przekształceniem starych struktur; środkiem urzeczywistniającym je miała być tzw. pruska droga do kapitalizmu. Nurt ten reprezentowała przede wszystkim niemiecka szkoła historyczna z Fryderykiem Karolem Savigny’m na czele. 3) Doktryna kompromisu z pozostałościami ancien regime’u, zakładające utrzymanie niektórych instytucji starego, przedrewolucyjnego systemu ( np. zachowanie zasady monarchicznej ), ale już w ramach państwa nowego typu. Ten nurt wyrażał konflikt mieszczańsko – szlachecki w państwach, w których rewolucja obaliła ustrój feudalny, ale w których pozycja obalonych klas ziemiańskich była nadal silna i znajdowała instytucjonalny wyraz w ustroju politycznym. Tak więc we Francji. 4) Doktryny liberalno – burżuazyjne, które stawały już jednoznacznie na gruncie państwa i społeczeństwa kapitalistycznego. Liberalizm był najbardziej reprezentatywną doktryną tego okresu; wyrażał zwycięstwo szczytów posiadającego mieszczaństwa i zwycięstwo burżuazyjnej koncepcji państwa. Elementy profeudalne, aczkolwiek i w tej doktrynie widoczne były jednak tutaj składnikiem drugoplanowym. Klasyczny liberalizm polityczny rozwinął się przede wszystkim w dwóch krajach – w Anglii i Francji. Najwybitniejszymi postaciami tego nurtu byli Jeremy Bentham i John Stuart Mill. 5) Doktryny egalitarne, demokratyczne, które – inspirowane przez ruch robotniczy, wzrastający w siłę w rezultacie postępu kapitalizmu – znajdowały na Zachodzie wyraz przede wszystkim w ideologii socjalizmu utopijnego. Najnowsze:
Najstarsze:
|