| Kapitalizm - niemiecki idealizm cz.3 |
 |
 |
 |
|
Dialektyka życia społecznego wymaga od narodu walki o miejsce w świecie. Naród może być silny tylko wtedy – stwierdzał Hegel – jeżeli aktywnie walczy o zniesienie rozłamu, jaki istnieje między nim a resztą świata. Była to pochwała
wojny jako środka rozwiązywania konfliktów międzynarodowych. Obywatele państwa gnuśniejącego w długotrwałym pokoju – dowodził on, że są do tego stopnia zaabsorbowani własnymi, egoistycznymi interesami i zapominają o więzi, która ich łączyć powinna z państwem. To bardzo niebezpieczne właśnie dla wolności, bo przecież nie kto inny jak państwo stanowi jej wcielenie. W rezultacie każde wycofanie się obywatela w zacisze domowe jest wykroczeniem przeciwko zasadzie wolności, jej negacją. Stan wojny tylko pozornie godzi w wolność jednostki. Faktycznie – poprzez negację negacji oznacza przywrócenie obywatelowi jego wolności. Ponadto ludzie postępując coraz wyżej na drodze uświadamiania sobie wolności, są ciągle niezadowoleni z form życia, jakie ta świadomość tworzy. Ludzie zdobywają coraz większą wolność, ale już z chwilą osiągnięcia bezpośredniego celu swej aktywności – np. z chwilą przeprowadzenia odpowiednich reform państwowych albo z chwilą totalnej zmiany ustroju – poczynają myśleć o nowej zmianie.
c) Państwo.Teza o państwie i narodzie – synonimie wolności Hegla do kultu organizacji państwowej. Istnienie państwa jest społeczną koniecznością. Państwo nie stanowi środka służącego jakimś innym celom; państwo jest celem samym w sobie. Hegel odrzucał ideę społecznego kontraktu jako źródło władzy państwowej; protestował też przeciwko koncepcji państwa jako sumy jednostek zamieszkujących określone terytorium. Teza o człowieku jako jednostce politycznej, nawiązująca do Arystotelesa – łączyła się u niego z antyindywidualizmem i antyeudajmonizmem. Zadania państwa – ujmował Hegel – podobnie jak Fichte – przede wszystkim przez pryzmat niemieckiego mieszczaństwa. Aprobował gospodarczo – społeczne zdobycze francuskiej rewolucji. Był zwolennikiem pełnej własności prywatnej i wolności umów. We własności – stwierdzał – duch ujawnia się w swej bezpośredniej formie jako wolność. Własność może przejść na kogoś innego tylko w drodze umowy. Hegel „uduchowił” burżuazyjną własność i burżuazyjną swobodę obrotu. Potraktował je jako kategorię absolutu. Zwracał też uwagę na korzyści powołania korporacji zawodowych, które mogłyby odegrać pozytywną rolę w umacnianiu praworządności i stanowić tamę dla radykalnych żądań „motłochu”. Antyindywidualizm Hegla zatrzymał się przed gospodarczym interesem właściciela, ale tym silniej zaznaczał się w podkreślaniu podległości jednostki władzy państwowej. Służba państwowa to pierwszy i najbardziej zaszczytny obowiązek obywatelski. Liberalizm gospodarczy nie skłonił Hegla do wysunięcia hasła liberalizmu politycznego. Państwo miało mieć starą formę. Prawda, że autor opowiadał się za podziałem funkcji; wyróżniał – podobnie jak kiedyś Kant – trzy władze: ustawodawczą, rządową i królewską. Ale nie wyobrażał sobie, by poszczególne władze mogły być sobie równe i nawzajem się hamować. Stosunek władzy do siebie podobny do trójkąta zwróconego wierzchołkiem ku górze. Wierzchołkiem tym była dziedziczna władza monarchy, stanowiąca syntezę prerogatyw parlamentu i rządu. Najnowsze:
Najstarsze:
|