| Historia prawa - średniowiecze cz.9 |
 |
 |
 |
|
27. PRAWO PRUS KRÓLEWSKICH I MAZOWSZA W XVI W Na Mazowszu, w czasach jego odrębności państwowej, rozwijało się prawo zwyczajowe, którego świadectwem jest jeden z zachowanych spisów prawa z XV w. Consetuodines
terrae Masoviae oraz prawo stanowione w postaci ustawodawstwa książęcego. Już po inkorporacji do Korony panowie mazowieccy podjęli myśl kodyfikacji własnego prawa w celu zachowania jego odrębności. Pierwszy projekt to Zwód Prażmowskiego (nie uzyskał zatwierdzenia króla), drugi poprawiony- zwany Drugim Statutem Mazowieckim albo Zwodem Goryńskiego został w 1540r zatwierdzony przez króla. W 1576r szlachta mazowiecka wyraziła chęć przyjęcia prawa koronnego, ale z zastrzeżeniem utrzymania pewnych własnych norm ujętych w 46 artykułów, były to tzw. Exceptia Mazowieckie, które utrzymały się do końca dawnej Rzeczypospolitej. W Prusach Przywilej Inkorporacyjny z 1454r utrzymał w mocy istniejące tu źródła prawa. Szlachta pruska podjęła kroki w celu reformy obowiązującego na ich terenie prawa miast chełmińskich, których efektem było uchwalenie zbioru, pod nazwą Korektura Pruska, przyjętą przez sejm w 1593r. Złożona ze 158 artykułów, regulowała przede wszystkim ustrój sądów, prawo rodzinne i spadkowe oraz proces. Postanowienia korektury opierały się w dużej mierze na prawie koronnym, stad też używana była ona w prawie koronnym jako źródło posiłkowe.
28. I STATUT LITEWSKI Związki państwowe Polski z Litwą powodowały wzajemne oddziaływania na siebie obu systemów prawnych, prawo litewskie czerpało wątki z prawa polskiego, z kolei w judykaturze sądów polskich odwoływano się do prawa litewskiego. Na początku XVI w. książę Aleksander wydał przywilej dla ziemi wołyńskiej, który miał obowiązywać do chwili wydania statutu. Stany litewskie oczekiwały na zatwierdzenie statutu, co nastąpiło w 1529 r. na sejmie wileńskim. Był to tzw. I Statut Litewski, dotyczący prawa sądowego, ustroju państwowego i organizacji społeczeństwa. Składał się z 282 artykułów ujętych w 13 rozdziałach. 29. II STATUT LITEWSKI Potrzeba wprowadzenia poprawek w I Statucie, a przede wszystkim jego uzupełnienia nowymi przepisami spowodowała podjęcie przez Komisje powołaną przez Zygmunta Augusta w 1551r prac nad kodyfikacją. Jej wynikiem było opracowanie w 1566 r. II Statutu Litewskiego, nieco obszerniejszego od poprzedniego, tj. 368 artykułów w I4 rozdziałach, a opartego głównie na nowej systematyzacji materiału prawnego. 30. III STATUT LITEWSKI W związku z wysuwanymi przez akt Unii lubelskiej postulatami zbliżenia obu systemów prawnych powołana została komisja, która miała uzgodnić ustrój wewnętrzny Wielkiego Księstwa z postanowieniami Unii. W rezultacie prac komisji wydatny został i zatwierdzony na sejmie koronacyjnym w 1588 r. III Statut Litewski, zachowujący w pełni odrębność systemu prawnego Litwy, a jednocześnie przyjmujący pewne postanowienia prawa koronnego i postulaty polskiej doktryny. Statut przewidywał wyłączność terytorialną jego stosowania nawet w stosunku do cudzoziemców. 31. ZASADY ODPOWIEDZIALNOŚCI w XVI- XV WIECZNYM PRAWIE KARNYM W prawie karnym doby nowożytnej przyjęty się pewne nowe postępowe zasady, stworzone u schyłku średniowiecza przez szkołę włoską. I tak Carolina zwracała większą uwagę na nastawienie woli sprawcy. Odróżniano już wyraźnie przestępstwa popełnione w złym zamiarze i przestępstwa nieumyślne, nastąpiło precyzyjne zróżnicowanie winy umyślnej i nieumyślnej. Carolina opierała się na założeniu, że nie skutek zewnętrzny decyduje o przestępstwie, ale zamiar oraz uzależniała zakres odpowiedzialności od stopnia złego zamiaru i świadomości sprawcy. Konsekwencją tego stanowiska było wyróżnienie różnych stopni winy: dolus- umyślną, culpa- nieumyślną, casus- zwykły przypadek. Przestępstwa popełnione przypadkowo bez winy ze strony sprawcy nie podlegały karze publicznej, tylko rodziły obowiązek odszkodowania pieniężnego. Za przestępstwo uznano także usiłowanie, z drugiej zaś strony wprowadzono bezkarność czynów popełnianych w obronie koniecznej, stanu wyższej konieczności, braku winy, braku bezprawności działania, niezawinionego przez sprawcę błędu {error}, przymusu fizycznego, który wyłączał wolną wolę sprawcy, z niedojrzałości psychicznej, czasem z choroby psychicznej. Najnowsze:
Najstarsze:
|