| Historia prawa - średniowiecze cz.2 |
 |
 |
 |
|
3. ZASADA OSOBOWOŚCI PRAWA Znana i szeroko stosowana w starożytności, polega na tym, że bez względu na miejsce swego pobytu jednostka podlega prawu swej narodowości. Jej przeciwieństwem jest zasada terytorialności,
wg. której na określonym terytorium stosuje się jeden system prawny. W okresie feudalizmu początkowo dominowała zasada osobowości prawa. Bardzo wyraźnie występowała w państwach wczesnogermańskich, a szczególnie w państwie frankońskim. Stosowano Tam praktykę polegającą na Tym, że każdy rządził się swym prawem i wg niego odpowiadał przed sądem. Takie postępowanie przed sądem było uciążliwe, trzeba było, bowiem badać wg, jakiego prawa dana osoba żyje. Służyła temu tzw. Professio iuris (wyznanie prawa), stanowiąca oświadczenie osoby zainteresowanej, co do tego, jakim prawem się posługuje, Nawet wobec Kościoła stosowano zasadę osobowości prawa wg maksymy Ecclesia vivit lege Romana.
4. NAJWAŻNIEJSZE CECHY PRAWA FEUDALNEGO Prawo feudalne to prawo ukształtowane i obowiązujące w okresie dominacji stosunków feudalnych. Było ono prawem nierównym: dominacja feudałów (w sensie prawnym) opierała się na przywilejach stwarzających dla nich uprzywilejowaną pozycję w społeczeństwie. Brak powszechności prawa wyrażał się w jego partykularyzmie. Historia prawa feudalnego obejmuje okres ok. 1400 lat (od 476r do 1848-64r). W dziejach rozwoju prawa feudalnego można wyróżnić kilka podstawowych nurtów: nurt rodzimy, nurt wyrażający się w żywotności prawa rzymskiego, nurt prawa kanonicznego, nurt prawa racjonalnego i skodyfikowanego oraz nurt prawa angielskiego. Głównymi cechami prawa feudalnego są: • przewaga prawa zwyczajowego, prawo feudalne było przeważnie w czasach starszych prawem zwyczajowym, jego źródłem był zwyczaj tj. powszechnie uznana, uświęcona tradycją forma zachowania się, przyjęta w danej społeczności. Zwyczaje nabierały mocy "niepisanych praw"- praw zwyczajowych. Powstawało przekonanie, że pewne zwyczaje są użyteczne (opinio neccesitatis) i że posiadają powagę prawa; • zasada osobowości prawa; • partykularyzm- tj. rozbicie prawa (w sensie geograficznym) na szereg lokalnych praw zwyczajowych o mniejszym lub większym zasięgu. W obrębie jednego państwa nie było jednolitego prawa, lecz kilka lub nawet kilkaset praw(np.: Francja 700); • prawa stanowe i szczególne- prawo feudalne było także niejednolite ze względu na wykształcenie się stanów i ich odrębnych stanowisk prawnych. W miarę rozwoju stanów prawo przybierało charakter stanowy, każdy stan rządził się swoim prawem. Rozwijały się też prawa szczególne, największe znaczenie miało prawo lenne, podobny charakter miało też prawo służebne, górnicze, morskie, wekslowe. 5. PRAWO KARNE W (STATUTACH MIAST WŁOSKICH) ORAZ USTAWODAWSTWO SYCYLIJSKIE Źródłem prawa miast włoskich byty początkowo spisy zwyczajów miejscowych, wywodzące się z reguły z prawa longobardzkiego i rzymskiego jak również orzeczenia sądowe, mające moc precedensów oraz ustawy rad miejskich. W okresie komunalnym przyznana miastom włoskim autonomia wyrażała się m.in. w możności stanowienia prawa. Na tej podstawie poszczególne miasta powoływały specjalne komisje, które układały źródła prawa miejscowego w systematyczne zbiory. W XIV w. każde miasto miało swój statut lub nawet ich większą liczbę. Regulowały one wszystkie niemal dziedziny życia. Miasta włoskie były miejscem narodzin i rozkwitu nauki prawa karnego. Prawo karne miast włoskich przyjęło zasadę publicznoprawną, tj. uznania każdego przestępstwa za czyn naruszający w jakiejś mierze interesy ogółu, przez sam fakt zakłócenia ustalonego przez państwo porządku publicznego. Statuty miast włoskich dokonały podziału przestępstw ze względu na grożącą karę na: najcięższe, cięższe i lekkie. Uznały zasadę, że przesłankami odpowiedzialności karnej mają być nie skutek w świecie zewnętrznym, lecz czynniki subiektywne, mówiące o wewnętrznym nastawieniu sprawcy do czynu, o jego świadomości, zamiarze, woli popełnienia przestępstwa (reguła Hadriana- przy przestępstwach należy patrzeć nie na skutek, lecz na wolę). Statuty zrównały odpowiedzialność karną kobiet z mężczyznami. Określiły przyczyny bezkarności (obrona konieczna, przestępstwa popełnianie w afekcie, kradzież dokonana z nędzy). Oryginalnym osiągnięciem było wyodrębnienie pojęcia usiłowania- popełnienia przestępstwa z zamiarem jego dokonania, choć skutek przewidywany przez sprawcę nie wystąpił z przyczyn niezależnych od sprawcy. Statuty wyróżniały także odpowiedzialność za udział w przestępstwie (trzy rodzaje udziału: mandat- polecenie popełnienia przestępstwa, consilium- udzielenie rady lub pomocy moralnej, auxilium- udzielenie pomocy fizycznej, odrębna forma udziału był spisek- porozumienie przestępcze). System kar w statutach przechodził od kar kompozycyjnych do kar na życiu i ciele, których wymiar był ściśle oznaczony bądź ustalany w sposób arbitralny tzn. wg swobodnego uznania sędziego. Statuty przewidywały możliwość stosowania analogii w stosunku do czynów, które wywoływały sprzeciw etyczny, a nie były wymienione w ustawie jako czynny karalne. Najnowsze:
Najstarsze:
|