| Gaius Institutiones księga I, cz.8 |
 |
 |
 |
|
44. Ustawa ta nie dotyczy tez w ogóle tych, którzy wyzwalaja inaczej niz w testamencie. Tak wiec tym, którzy wyzwalaja vindicta, censu lub inter amicos, wolno wyzwolic cala swoja familiam, oczywiscie o ile inna przyczyna nie uniemozliwia
uzyskania wolnosci.
45. To, co powiedzielismy co do liczby niewolników, których wolno wyzwolic w testamencie, rozumiemy w ten sposób, ze z liczby, której druga, trzecia, czwarta lub piata czesc moze zostac wyzwolona, zawsze moze zostac wyzwolonych co najmniej tylu, ilu moglo z liczby poprzedniej. A wynika to z prostego rozsadku: byloby bowiem absurdem, gdyby wlasciciel 10 niewolników mógl wyzwolic pieciu, gdyz pozwolono wyzwalac do drugiej czesci tej liczby, a majacy 12 niewolników mógl wyzwolic co najwyzej 4; ale tym, którzy wiecej niz 10, ale nie...
46. ...bo jesli wolnosc zostanie w testamencie dana niewolnikom, których imiona zostana wpisane w kolo, to poniewaz nie jest podany zaden porzadek wyzwalania, nikt nie stanie sie wolny, gdyz lex Fufia Caninia, której by to stanowilo obejscie, czyni takie wyzwolenie niewaznym. Sa tez specjalne senatus consulta, które uniewazniaja to, co wymyslono dla obejscia tej ustawy.
47. Wreszcie, trzeba wiedziec, ze to, co zostalo ustalone przez legem Aeliam Sentiam, a mianowicie ze wyzwoleni na szkode wierzycieli nie staja sie wolni, dotyczy takze cudzoziemców, [tak postanowil senat na wniosek Hadriana], natomiast pozostale przepisy tej ustawy nie dotycza cudzoziemców.
48. Przejdzmy do innego podzialu prawa osobowego. Otóz jeden osoby sa sui iuris (swego prawa), inne sa zas poddane alieno iuri (cudzemu prawu).
49. Z kolei sposród osób poddanych alieno iuri jedne sa in potestate (pod wladza), inne in manu, inne in mancipio.
50. Zajmijmy sie teraz osobami poddanymi alieno iuri. Dowiadujac sie, które to osoby, poznamy tym samym, które sa sui iuris.
51. Ale najpierw rozpatrzmy osoby bedace u innych in potestate. Najnowsze:
Najstarsze:
|