| Gaius Institutiones KSIEGA III, cz.2 |
 |
 |
 |
|
10. Powoluje sie tych agnatów, którzy sa polaczeni ustawowym pokrewienstwem (legitima cognatione). A polaczeni sa pokrewienstwem ustawowym, jesli lacza ich osoby plci meskiej. Tak wiec bracia pochodzacy od tego samego
ojca sa dla siebie agnatami (nazywa sie ich consanguinei) i nie wymaga sie, by mieli tez te sama matke. Podobnie stryj jest dla syna brata agnatem i na odwrót. Zaliczaja sie tu tez bracia stryjeczni miedzy soba, tj. ci, którzy pochodza od dwóch braci, a których czesto nazywa sie consobrinos. Ta metoda moglibysmy oczywiscie dojsc do wielu stopni pokrewienstwa agnacyjnego.
11. Jednak ustawa XII tablic nie daje spadku wszystkim agnatom na raz, lecz tylko tym, którzy wtedy, gdy wiadomo, ze ktos zmarl bez testamentu, sa najblizsi stopniem. 12. To uprawnienie nie przechodzi dalej na innych. Tak wiec jesli agnatus proximus (najblizszy stopniem agnat) odrzuci spadek lub umrze przed jego objeciem, to nastepnym nie przysluguje wedle ustawy zadne uprawnienie. 13. Dlatego zas wymagamy, by byl najblizszy stopniem nie w chwili smierci, lecz w chwili, gdy bedzie wiadomo, ze ktos zmarl bez testamentu, ze jesli ktos zmarl sporzadziwszy testament, to wydawalo sie, ze lepiej szukac agnatum proximum, gdy bedzie juz wiadomo, ze nikt nie zostanie spadkobierca na podstawie testamentu. 14. Co zas dotyczy kobiet, to w tej dziedzinie prawa inaczej postanowiono w odniesieniu do otrzymywania spadków po nich samych, a inaczej w odniesieniu do otrzymywania przez nie spadków po innych. Bowiem spadki po kobietach przechodza na nas wedle zasad pokrewienstwa agnacyjnego tak samo jak spadki po mezczyznach, natomiast spadki po nas nie przypadaja kobietom dalszym stopniem niz consanguinae. Tak wiec siostra brata lub siostry jest ustawowa spadkobierczynia, natomiast ciotka od strony ojca i córka brata nie moga zostac ustawowymi spadkobierczyniami. Miejsce siostry zajmuje w stosunku do nas takze matka lub macocha, która przez wejscie in manum u naszego ojca otrzymala prawa córki. 15. Jesli po zmarlym zostal brat oraz syn drugiego brata, to, jak z powyzszego wynika, brat ma pierwszenstwo, gdyz jest wczesniejszy stopniem. Wykladnia jest wiec inna przy suis heredibus. 16. Jesli po zmarlym nie zostal zaden z braci, ale zostaly ich dzieci, to spadek przypada im wszystkim. Powstaje jednak pytanie, czy, jesli sa ich rózne liczby, na przyklad z jednego jeden lub dwóch, a z drugiego trzech lub czterech, nalezy podzielic spadek in stirpes, zgodnie z zasada obowiazujaca miedzy suis heredibus, czy raczej in capita. Juz od dawna przyjmuje sie, ze spadek nalezy podzielic in capita. Tak wiec ile bedzie z obydwu stron osób, na tyle czesci zostanie podzielony spadek, tak by kazdemu przypadla jedna czesc. 17. Jesli nie ma zadnego agnata, to ta sama ustawa XII tablic powoluje do spadku gentiles. Kim sa gentiles przekazalismy juz w pierwszej ksiedze. A poniewaz wspomnielismy tam, ze cale prawo dotyczace gentilium odeszlo w niepamiec, wiec dokladniejsze zajmowanie sie w tym miejscu ponownie ta sama rzecza jest zbedne. 18. W tym miejscu wedle ustawy XII tablic koncza sie spadki zmarlych bez testamentu. Tak ze latwo zobaczyc, jak scisle bylo to prawo. Najnowsze:
Najstarsze:
|