| Gaius Institutiones KSIEGA II, cz.9 |
 |
 |
 |
|
90. Natomiast przez osoby, które sa u nas in manu lub in mancipio, wlasnosc adquirimus w kazdym wypadku tak samo, jak przez osoby bedace u nas in potestate. Podnosi sie natomiast pytanie, czy uzyskujemy przez nie takze posiadanie, skoro ich samych nie posiadamy.
91. Co do tych niewolników, których tylko uzytkujemy, ustalono, ze cokolwiek adquirunt kosztem naszego majatku lub wlasna praca, adquirunt dla nas, natomiast to, co adquirunt z innych tytulów, przypada wlascicielowi. Tak wiec jesli ten niewolnik zostanie ustanowiony spadkobierca lub otrzyma jakis zapis lub darowizne, to adquiret go nie dla mnie, lecz dla swego wlasciciela. 92. Podobnie ustalono co do tych, których posiadamy w dobrej wierze, niewazne, czy sa ludzmi wolnymi, czy tez cudzymi niewolnikami. Co bowiem ustalono dla uzytkownika, tak samo uznano za sluszne w odniesieniu do posiadacza w dobrej wierze. Tak wiec jesli ktos adquiret cos z innego tytulu, niz owa dwa wymienione, to albo przypada to jemu samemu, jesli jest czlowiekiem wolnym, albo jego wlascicielowi, jesli jest niewolnikiem. 93. Lecz gdy posiadacz w dobrej wierze zasiedzi niewolnika, to ten z kazdego tytulu bedzie adquiret dla niego, bo ów stanie sie jego wlascicielem. Natomiast uzytkownik niewolnika zasiedziec nie moze; po pierwsze dlatego, ze nie posiada, lecz ma prawo uzytkowania; po drugie, poniewaz wie, ze niewolnik jest cudzy. 94. Stad watpliwosc, czy przez niewolnika, którego uzytkujemy, mozemy jakas rzecz posiadac i zasiedziec, choc sami go nie posiadamy? Przez tego zas, którego w dobrej wierze posiadamy, bez watpienia mozemy posiadac i zasiedziec. W odniesieniu do obydwu osób powiadamy zgodnie z ustaleniem, które przed chwila przedstawilismy, mianowicie, ze jesli adquirit on cos kosztem naszego majatku lub wlasna praca, to adquirit dla nas. 95. Okazuje sie stad, ze przez ludzi wolnych, którzy ani nie sa poddani nostro iuri, ani nie sa przez nas posiadani w dobrej wierze, oraz przez cudzych niewolników, których ani nie uzytkujemy, ani legalnie nie posiadamy, nie mozemy z zadnej przyczyny niczego adquirere. I o tym wlasnie mówi sie pospolicie, ze przez ludzi postronnych nie mozemy niczego adquirere; i tylko co do posiadania stawia sie pytanie, czy nie mozemy czegos adquirere przez osobe wolna. 96. Trzeba wiedziec, ze na rzecz osób bedacych in potestate, in manu lub in mancipio nie mozna dokonac in iure cessionis, skoro bowiem osoby te nie moga miec niczego wlasnego, to logiczne jest, ze nie moga in iure vindicare, ze cos jest ich. 97. Na razie wystarczylo tyle powiedziec o tym, w jaki sposób dokonuje sie adquirendi konkretnych rzeczy. Bowiem prawo dotyczace zapisów, które równiez dotyczy otrzymywania konkretnych rzeczy, wygodniej bedzie przedstawic w innym miejscu. Zobaczmy wiec teraz, w jaki sposób adquirimus rzeczy per universitatem (przez sukcesje uniwersalna). 98. Jesli zostalismy czyimis spadkobiercami, uzyskalismy po kims bonorum possessionem, kupilismy czyjs majatek na licytacji (bona emerimus), adoptowalismy kogos lub przyjelismy jako zone in manu, to majatek tej osoby przechodzi na nas. Najnowsze:
Najstarsze:
|