| Gaius Institutiones KSIEGA II, cz.3 |
 |
 |
 |
|
28. Oczywiste jest, ze rzeczy niematerialne nie podlegaja tradycji.
29. Wzgledem sluzebnosci gruntów miejskich mozna dokonac wylacznie in iure cessionis, natomiast sluzebnosci gruntów wiejskich mozna takze mancypowac. 30. Uzytkowanie podlega wylacznie in iure cessioni. Bowiem wlasciciel moze przez in iure cessionem przekazac komus uzytkowanie i w ten sposób tamten bedzie mial prawo uzytkowania, a jemu samemu pozostanie gola wlasnosc. Sam uzytkownik przez dokonanie in iure cessionis uzytkowania na rzecz wlasciciela powoduje, ze sie go pozbawia i powraca ono do prawa wlasnosci; dokonujac zas in iure cessionis na rzecz innych zachowuje swoje prawo, uwaza sie bowiem, ze taka cessio jest niewazna. 31. Jest tak oczywiscie w odniesieniu do gruntów italskich, poniewaz same te grunty wymagaja mancypacji lub in iure cessionis. Natomiast jesli ktos chce w odniesieniu do gruntów prowincjonalnych ustanowic uzytkowanie, prawo przechodu (ius eundi), prawo przejazdu (ius agendi), prawo doprowadzania wody (ius aquae ducendi), prawo lub zakaz budowy zaslaniajacej slonce sasiadowi (ius altius tollendi aedes lub non tollendi), lub inne podobne prawo, to moze tego dokonac przez umowe (pactionem) lub stypulacje (stipulationem), poniewaz same te grunty nie wymagaja mancypacji ani in iure cessionis. 32. Natomiast poniewaz mozna ustanowic uzytkowanie na niewolnikach lub innych zwierzetach, to trzeba to rozumiec tak, ze równiez na prowincji mozna tego dokonac przez in iure cessionem. 33. Niebezpodstawnie powiedzielismy, ze uzytkowanie podlega wylacznie in iure cessioni, choc mozna podczas mancypacji ustalic, o co mancypowana wlasnosc zostanie zmniejszona. Nie mancypuje sie bowiem wówczas samego uzytkowania, a jedynie przez to, ze zostaje ono odjete od mancypowanej wlasnosci, nastepuje ten skutek, ze u jednego jest uzytkowanie, a u innego wlasnosc. 34. Spadek (hereditas) podlega wylacznie in iure cessioni. 35. Jesli ten, kto ma do spadku sluszne prawo ab intestato (w dziedziczeniu beztestamentowym, ustawowym), dokona przed jego objeciem (aditione) in iure cessionis na rzecz innego, tj. zanim wystapi jako spadkobierca, to spadkobierca stanie sie ten, na czyja rzecz dokonano cessionis, tak jakby sam zostal powolany (vocatus) przez ustawe do spadku. Jesli zas dokona cessionis po przyjeciu odpowiedzialnosci, to sam pozostaje spadkobierca i odpowiada za to wobec wierzycieli, dlugi zas gasna i w ten sposób dluznicy spadku odnosza korzysc. Natomiast przedmioty spadkowe przechodza pózniej na tego, na czyja rzecz dokonano cessionis spadku, tak jakby zostaly pojedynczo przekazane przez cessionem. 36. Niewazne jest in iure cessio spadku dokonane przed objeciem spadku przez spadkobierce wskazanego testamentem. Natomiast dokonane po objeciu spadku ma takie same skutki jak dokonane przez spadkobierce ab intestato po przyjeciu odpowiedzialnosci, co opisalismy przed chwila. 37. Przedstawiciele drugiej szkoly sadza, ze podobnie jest w odniesieniu do spadkobierców koniecznych (heredum necessariorum), uwazajac, ze nie ma znaczenia, czy ktos stal sie spadkobierca przez objecie spadku, czy tez bez swojej woli. Jak jest w istocie, okaze sie w odpowiednim miejscu. Lecz nasi nauczyciele uwazaje, ze in iure cessio dokonane przez spadkobierce koniecznego jest niewazne. 38. Zobowiazania, jakkolwiek zaciagniete, nie podlegaja zadnej z tych procedur. Bo jesli chce, by to, co ktos jest mi dluzny, byl dluzny tobie, to nie moge tego osiagnac zadnym ze sposobów, które pozwalaja przenosic wlasnosc rzeczy materialnych na innych. Konieczne jest wtedy, bys na moje polecenie uzyskal od dluznika przyrzeczenie stypulacyjne. Spowoduje to, ze zostanie zwolniony przeze mnie z dlugu, a zacznie byc dluzny tobie. Nazywa sie to novatio (odnowieniem) zobowiazania. Najnowsze:
Najstarsze:
|