| Gaius Institutiones KSIEGA II, cz.19 |
 |
 |
 |
|
177. Ale jesli wyznaczono cretionem bez wydziedziczenia, tj. tymi slowy: SI NON CREVERIS, TUM PUBLIUS MEVIUS HERES ESTO (jesli sie nie zdecydujesz, wówczas spadkobierca niech bedzie Publiusz Mewiusz), to inaczej sie to rozumie,
bo jesli ten pierwszy pominawszy cretionem zacznie dzialac pro herede, to dopuszcza substytuta w czesci i obaj staja sie spadkobiercami w równych czesciach. Natomiast jesli ani nie zdecyduje sie na spadek, ani nie bedzie dzialal pro herede, to oczywiscie w calosci zostanie odsuniety i substytut przejmie caly spadek.
178. Sabinus byl zdania, ze dopóki poprzednik moze sie zdecydowac i tym samym stac sie spadkobierca, to nie dopuszcza substytuta, chocby wczesniej dzialal pro herede; kiedy zas cretio uplynie, to dzialajac pro herede dopuszcza substytuta. Inni zas uwazaja, ze takze dzialajac pro herede przed uplywem cretionis moze dopuscic w czesci substytuta i ze wiecej do cretionis nie moze juz powrócic. 179. Naszym niedojrzalym dzieciom bedacym u nas in potestate mozemy wyznaczyc substytuta nie tylko tak, jak wyzej powiedzielismy, tj. tak, by, jesli nie pojawia sie spadkobiercy, ktos inny zostal naszym spadkobierca, ale równiez tak, by, jesli pojawia sie spadkobiercy, ale umra przed dojsciem do dojrzalosci, to ktos inny stal sie ich spadkobierca, na przyklad w ten sposób: TITIUS FILIUS MEUS MIHI HERES ESTO. SI FILIUS MEUS MIHI HERES NON ERIT, SIVE HERES MIHI ERIT ET IS PRIUS MORIATUR QUAM IN SUAM TUTELAM VENERIT, TUNC SEIUS HERES ESTO (moim spadkobierca niech bedzie mój syn Tytus. Jesli mój syn nie stanie sie moim spadkobierca lub stanie sie nim, ale umrze przed przejsciem pod wlasna opieka, wówczas spadkobierca niech bedzie Sejusz). 180. W tym wypadku, jesli syn nie wystapi jako spadkobierca, to spadkobierca ojca stanie sie substytut. A jesli syn wystapi jako spadkobierca i umrze przed dojsciem do dojrzalosci, to spadkobierca samego syna stanie sie substytut. Dlatego w pewnym sensie mamy do czynienia z dwoma testamentami, jednym ojca, drugim syna, tak jakby syn sam sobie ustanowil spadkobierce. Raczej jednak jest to jeden testament dla dwóch spadków. 181. Poza tym, by nie okazalo sie po smierci rodzica, ze pupillo grozi niebezpieczenstwo spisku, zwyklo sie substitutionis vulgaris dokonywac jawnie, tj. w tym miejscu, w którym ustanawiamy pupillum spadkobierca (bowiem przez substitutionem vulgarem powoluje sie do spadku substytuta, jesli pupillus w ogóle nie wystapi jako spadkobierca; zdarza sie to wtedy, gdy umrze za zycia ojca, w którym to wypadku nie mozemy podejrzewac substytuta o zadne maleficium, poniewaz za zycia testatora wszystko, co napisal on w testamencie, jest nieznane), natomiast substytucje, przez która powolujemy substytuta, jesli pupillus wystapi jako spadkobierca, ale umrze przed dojsciem do dojrzalosci, zapisujemy osobno na dalszych tabliczkach, które pieczetujemy osobnym sznurkiem i woskiem, a we wczesniejszych tabliczach zastrzegamy, by tych pózniejszych nie otwierac za zycia niedojrzalego syna. Znacznie bezpieczniej jest jednak pieczetowac obydwa rodzaje substytucji osobno na pózniejszych tabliczkach, poniewaz jesli substytucje bylyby oddzielnie zapieczetowane, tak jak powiedzielismy, to z wczesniejszej mozna by sie domyslec, ze w drugiej podany jest ten sam substytut. 182. Nie tylko dla niedojrzalych dzieci, które ustanawiamy spadkobiercami, mozemy ustanowic substytutów w ten sposób, ze jesli umra one przed dojsciem do dojrzalosci, to spadkobierca bedzie ten, kogo my chcemy, ale takze dla tych dzieci, które wydziedziczamy. Tak wiec w tym wypadku jesli pupillus dokonal adquirendi czegos ze spadków, zapisów lub darowizn krewnych, to wszystko to nalezy do substytuta. 183. Cokolwiek powiedzielismy o substytucji dla niedojrzalych dzieci ustanowionych spadkobiercami lub wydziedziczonych, to samo dotyczy tez pogrobowców. Najnowsze:
Najstarsze:
|