| Gaius Institutiones księga I, cz.2 |
 |
 |
 |
|
6. Ius edicendi maja urzednicy ludu rzymskiego. Przy tym najwiecej przepisów znajduje sie w edyktach dwóch pretorów, praetoris urbani (miejskiego) oraz praetoris peregrini (do spraw cudzoziemców), których jurysdykcje w prowincjach
sprawuja ich namiestnicy. Znajduja sie one takze w edyktach edylów kurulnych (aedilium curulium), których jurysdykcje w prowincjach ludu rzymskiego sprawuja kwestorzy (quaestores). Natomiast do prowincji cesarskich nie wysyla sie kwestorów, dlatego tez w tych prowincjach nie wydaje sie owego edyktu.
7. Responsa prudentium sa to zdania i opinie tych, którym pozwolono komentowac przepisy. Jezeli wszyscy oni sa tego samego zdania, to uzyskuje ono moc legis, jesli zas róznia sie, to sedzia moze pójsc za ta opinia, za która chce. Tak postanowil w reskrypcie (rescripto) boski Hadrian.
[ II. O podziale prawa. ]
8. Wszelkie prawo, którym sie poslugujemy, dotyczy albo osób (personarum), albo rzeczy (rerum), albo powództw (actionum). Zajmijmy sie najpierw osobami.
[ III. O stanie ludzi. ]
9. Zasadniczym podzialem prawa osobowego jest, ze kazdy czlowiek badz jest wolny, badz jest niewolnikiem.
10. Z kolei ludzie wolni badz sa ingenuis, badz sa wyzwolencami.
11. Ingenui sa ci, którzy urodzili sie wolni; wyzwolency to ci, którzy zostali manumissi (wyzwoleni) z legalnej niewoli.
12. Z kolei wyzwolenców sa trzy rodzaje: albo sa Rzymianami, albo Latynami, albo naleza do grupy dediticiorum. Rozpatrzymy je po kolei, zaczynajac od dediticiorum. Najnowsze:
Najstarsze:
|