I. Czy samorząd notarialny może być uznany za podmiot administracji publicznej?

Wyrok

z dnia 14 marca 2001 r.

Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie

II SA 1380/00

1. Przyjęcie na aplikację notarialną ewentualnie odmowa takiego przyjęcia w wyniku otwartego konkursu, stanowi indywidualny akt administracyjny zewnętrzny organu samorządu notarialnego, mający charakter działania jednostronnego i władczego skierowanego na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych.

Podejmując uchwałę Rada Izby Notarialnej działała jako organ administracyjny przez dokonanie konkretyzacji prawa.

Ta konkretyzacja prawa w odniesieniu do indywidualnej osoby i w określonym stanie faktycznym winna być traktowana jako przejaw woli tego organu dotyczący powstania określonych stosunków prawnych.

2. Organy kolegialne funkcje orzekania w sprawie administracyjnej indywidualnej wykonują przez podejmowanie uchwał. Tylko bowiem w tej formie może być wyrażone stanowisko wieloosobowego organu, stanowiące o załatwieniu sprawy.

Uchwała podjęta w zakresie spraw, o których stanowi art. 1 § 2 pkt 2 k.p.a. jest decyzją administracyjną.

LEX nr 53470

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący trafnie bowiem zauważa, iż w zaskarżonej uchwale Krajowej Rady Notarialnej całkowicie pominięto ustalenia i poglądy prawne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 1999 r. sygn. akt II SA 1537/98. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zaś m.in., iż :

"(...) organy samorządu notarialnego Rady Izby Notarialnej wywodząc swoje uprawnienie z ogólnego przepisu art. 73 Prawa o notariacie, z którego wynika, że aplikację notarialną organizuje i prowadzi rada izby notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną, podejmują uchwały w sprawie przyjęcia na aplikację notarialną na podstawie art. 35 ust. 7 Prawa o notariacie mówiącym, że do zakresu działania rady izby notarialnej należy wykonywanie innych czynności przewidzianych prawem.

W tej konkretnej sprawie Rada Izby Notarialnej w W. mocą swojej uchwały z dnia 3 lipca 1998 r. w sprawie przyjęcia na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w W. w 1998 r. postanowiła przyjąć z dniem 1 września 1998 r. na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w W. osoby wymienione w tej uchwale w liczbie 21 osób, które uzyskały pozytywną ocenę w konkursie dla kandydatów na aplikację przeprowadzonym w dniach 22, 24, 25 i 26 czerwca 1998 r. przez Komisję Konkursową.

Uchwała organu samorządu notarialnego Rady Izby Notarialnej o przyjęciu na aplikację notarialną kandydatów uczestniczących jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a., gdyż zawiera wszystkie istotne elementy indywidualnego aktu administracyjnego.

Rada Izby Notarialnej jako organ samorządu notarialnego wykonuje również pewne funkcje z zakresu administracji publicznej powierzonej jej przez ustawę Prawo o notariacie i występuje wówczas jako organ administracji publicznej, między innymi w sprawach wydania opinii o kandydacie na notariusza w trybie art. 106 k.p.a. w związku z art. 10 ustawy Prawo o notariacie (jest tzw. organem współdziałającym z Ministrem Sprawiedliwości, który powołuje notariuszy).

Niewątpliwie przyjęcie na aplikację notarialną ewentualnie odmowa takiego przyjęcia w wyniku otwartego konkursu, stanowi indywidualny akt administracyjny zewnętrzny organu samorządu notarialnego, mający charakter działania jednostronnego i władczego skierowanego na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych.

Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Izby Notarialnej działała jako organ administracyjny przez dokonanie konkretyzacji prawa.

Ta konkretyzacja prawa w odniesieniu do indywidualnej osoby i w określonym stanie faktycznym winna być traktowana jako przejaw woli tego organu dotyczący powstania określonych stosunków prawnych.

Uchwała Samorządu Notarialnego w sprawie przyjęcia na aplikację notarialną, jest niewątpliwie oświadczeniem woli kompetentnego organu administracyjnego, podjętym w wyniku zastosowania prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego (wyników postępowania konkursowego), w trybie, formie uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowany stronie w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialno-prawnego (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski. Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996 r. s. 441).

Akt administracyjny indywidualny wydawany w procesowej formie decyzji wyznacza zakres stosowania przepisów k.p.a. stosownie do brzmienia art. 1 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a.

W przepisach prawnych akt administracyjny indywidualny jest nazywany różnie: decyzją, orzeczeniem, zarządzeniem, zezwoleniem, koncesją, nakazem, przydziałem, zgodą, nominacją, mianowaniem, powołaniem na stanowisko, uchwałą.

Organy kolegialne funkcje orzekania w sprawie administracyjnej indywidualnej wykonują przez podejmowanie uchwał. Tylko bowiem w tej formie może być wyrażone stanowisko wieloosobowego organu, stanowiące o załatwieniu sprawy.

Uchwała podjęta w zakresie spraw, o których stanowi art. 1 § 2 pkt 2 k.p.a. jest decyzją administracyjną.

Zarzut organów samorządu notarialnego, że uchwała w sprawie przyjęcia na aplikacje notarialną konkretnego kandydata nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i nie mają do niej zastosowania przepisy dotyczące odwołania czy też zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pozbawiony argumentów prawnych (...)"

W świetle powyższych wywodów Naczelnego Sądu Administracyjnego - które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela - nie może budzić wątpliwości, iż uchwała Rady Izby Notarialnej w W. z dnia 3 lipca 1998 r. nie stanowi indywidualnego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku skarżącego o przyjęcie na aplikację notarialną, gdyż skarżący nie został w tej uchwale wymieniony.

Uchwała ta dotyczy wyłącznie tych 21 osób, które w niej zostały wyraźnie wskazane z imienia i nazwiska.

Przedstawione zaś w zaskarżonej uchwale wywody dotyczące "istoty konkursu" poprzedzającego podjęcie powyższej uchwały z dnia 3 lipca 1998 r. nie mają żadnego znaczenia dla oceny, iż tylko uchwała właściwej Rady Izby Notarialnej stanowi rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w kwestii przyjęcia na aplikację notarialną.

Niezależnie od powyższych uwag stwierdzić należy, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia skarżącemu uchwały Rady Izby Notarialnej w W. z dnia 3 lipca 1998 r. Zgodnie zaś z art. 110 k.p.a. organ administracji państwowej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Skarżący o tym, że nie został przyjęty na aplikację notarialną został natomiast zawiadomiony pismem Prezesa Rady Izby Notarialnej w W. z dnia 5 sierpnia 1998 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).